Crynodeb o gynnydd ynglŷn ag Adrodd ar Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yng Nghymru

Fe wnaeth Llywodraeth y Deyrnas Unedig lofnodi Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (CCUHP) yn 1991, ac y mae’n rhaid iddi gyflwyno adroddiad ar gyfnodau rheolaidd i Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn ynglŷn â sut y mae’r Confensiwn yn cael ei weithredu yn y Deyrnas Unedig.

Fel rhan o’r broses adrodd amgen i’r Pwyllgor Monitro, fe gyhoeddwyd Aros, Edrych, Gwrando: sut mae gwireddu hawliau plant yng Nghymru  ym mis Tachwedd 2007 gan Grŵp Monitro CCUHP, sy’n gweithio gyda’i gilydd i sicrhau y cydgysylltir mewn modd effeithiol y gwaith o gadw golwg ar Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yng Nghymru.  Y mae Plant yng Nghymru yn aelod gweithredol o’r grŵp hwn.

Fe ddatgelodd yr adroddiad fod Cymru wedi gwneud cynnydd arwyddocaol ar hawliau plant ond bod angen gwneud mwy.  (Ym mis Mawrth 2009, fe gyhoeddodd Llywodraeth Cynulliad Cymru Dilyn y Ffordd at Hawliau, fel ymateb i’r adroddiad.)  

Fe gyflwynwyd Aros, Edrych, Gwrando yn 2008 i Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn ar gyfer eu harchwiliad cyfnodol o’r Wladwriaeth Brydeinig, ynghyd â’r adroddiadau canlynol:

• Gweithredu’r Hawliau (2007) – Dyma adroddiad cynnydd Llywodraeth Cynulliad Cymru ar weithredu Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn.  Y mae’r adroddiad yn canolbwyntio ar gynnydd a wnaed ers i’r Cenhedloedd Unedig y tro diwethaf ystyried cynnydd y Deyrnas Unedig ar weithredu’r Confensiwn yn 2002.
• Pam fod oed pobl yn mynd i fyny, nid lawr (7-10 mlwydd oed) ac Ein Hawliau Ni, Ein Stori Ni (11-18 mlwydd oed) (2007) – Y mae’r adroddiadau hyn yn ganlyniad ymchwil gan Draig Ffynci, a edrychodd ar farn pobl ifanc ledled Cymru i weld a oeddynt yn teimlo’u bod yn derbyn yr hawliau a amlinellwyd yn CCUHP ac fe wnaethant gynhyrchu’r adroddiadau hyn.
• Adroddiad Comisiynwyr Plant y Deyrnas Unedig i Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (2008) – Y mae’r adroddiad hwn, a luniwyd gan y pedwar comisiynydd plant yn y Deyrnas Unedig, yn craffu ar berfformiad llywodraeth y Deyrnas Unedig a’r llywodraethau datganoledig ar hawliau plant.
• Llywodraeth y Deyrnas Unedig – y 3ydd a’r 4ydd Adroddiad Cyfnodol Cyfunol i Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (2007) – Fe wnaeth yr adroddiad hwn amlinellu sut y mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn cyflawni’u dyletswyddau o dan y confensiwn.  Yr Adran Plant, Ysgolion a Theuluoedd a gydlynodd y gwaith o ysgrifennu’r adroddiad.

Yn dilyn ystyriaeth o’r dystiolaeth a gyflwynwyd, a Gwrandawiad Llafar yn y Cenhedloedd Unedig yn Genefa, fe gyhoeddwyd arsylwadau casgliadol y Pwyllgor ym mis Hydref 2008.  Y mae Llywodraeth Cynulliad Cymru yn awr yn gweithio gyda chyrff anllywodraethol, plant a phobl ifanc a phartneriaid eraill i ddatblygu cynllun gweithredu ar y cyd yn seiliedig ar yr arsylwadau casgliadol hyn.

Ym mis Mawrth 2009, fe gynhaliodd Llywodraeth Cynulliad Cymru a Grŵp Monitro CCUHP Cymru gynhadledd ar fwrw ymlaen â Chonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yng Nghymru, o’r enw "CCUHP - Gwneud pethau’n iawn!"  Fe ddisgwylir adroddiad cynhadledd yn go fuan.

Y mae’n rhaid i’r Deyrnas Unedig gyflwyno’u pumed adroddiad cyfnodol erbyn 14 Ionawr 2014.