Cyfleu’r neges i bawb – y mae ar blant a phobl ifanc angen gwybod sut i gael at eu hawliau. Y mae’r sesiwn hon yn nodi plant a phobl ifanc y mae arnynt yn aml angen cefnogaeth ychwanegol ac sy’n canfod eu hunain mewn sefyllfaoedd y tu hwnt i’w rheolaeth.

Prif ffocws y diwrnod cyfnewid ymarfer yw rhannu ymarfer gorau, amser ar gyfer rhwydweithio ar ôl cyflwyniadau a thrafodaeth ynglŷn â sut y gall ymarferwyr ysgogi newid.

1. Cyflwyniadau:

Rhwydwaith Sector Gwirfoddol Pobl Dduon Cymru (BVSNW)

Fe ffurfiwyd BVSNW o ganlyniad uniongyrchol i’r chwilio parhaus gan grwpiau a chymunedau Pobl Dduon a Lleiafrifoedd Ethnig am yr ateb i ragfarn, camwahaniaethu a hiliaeth y maent wedi’u profi.  Fe wnaeth Gareth Hicks, Swyddog Datblygu Ieuenctid yn BVSNW, ddarparu trosolwg ar eu gwaith a rhannu llwyddiant Rhaglen Gysylltu Ieuenctid Pobl Dduon a Lleiafrifoedd Ethnig a’r prosiect ennyn diddordeb a chyfranogiad ieuenctid, ‘Signpost’.

Stonewall Cymru  

Fe sefydlwyd Stonewall mewn ymateb i gyflwyno Adran 28 Deddf Llywodraeth Leol 1988, ac yr oeddynt yn allweddol ar ôl sawl blwyddyn o ymgyrchu i lwyddo i’w diddymu yn 2003.  Yn dilyn hyn, fe gynhaliodd Stonewall arolwg i ganfod sut fath o brofiad yn union yw’r ysgol i bobl lesbiaidd, hoyw a deurywiol ieuainc ym Mhrydain yr unfed ganrif ar hugain.  Fe wnaeth Rhian Keyse, Swyddog Ieuenctid ac Addysg yn Stonewall Cymru, gyflwyno canfyddiadau’r arolwg a darparu deg ffordd allweddol o gefnogi disgyblion lesbiaidd, hoyw a deurywiol yn yr ysgol.  

Fe wnaeth trafodaeth yn gysylltiedig â’r cyflwyniad hwn godi’r mater a ddylem anfon yr adroddiad hwn i ysgolion cynradd.  Fe deimlwyd fod yna angen mynd i’r afael â’r defnydd o iaith amhriodol o oed cynnar.  Fe gydnabuwyd hefyd fod athrawon yn aml yn barod i fynd i’r afael â’r materion a godwyd yn yr adroddiad ond nad oes ganddynt y sgiliau/hyfforddiant priodol i deimlo’n gyfforddus yn gwneud rhywbeth ynglŷn ag ef.  

NYAS (Gwasanaeth Eiriolaeth Ieuenctid Cenedlaethol)

Y mae’r Gwasanaeth Eiriolaeth Ieuenctid Cenedlaethol (GEIC) yn elusen plant ‘nid-er-elw’, sy’n cyflenwi gwasanaethau eiriolaeth cyfreithiol i blant a phobl ifanc ledled y wlad.  Y mae GEIC yn darparu cyngor a chynrychiolaeth annibynnol i blant a phobl ifanc, gan sicrhau bod eu lleisiau’n cael eu clywed ym mhob mater sy’n effeithio arnynt.  Fe ofynnwyd i GEIC gan Lywodraeth Cynulliad Cymru ymchwilio i’r math o wybodaeth a chefnogaeth y mae ymadawyr â gofal rhwng 14-19 mlwydd oed yn eu derbyn oddi wrth eu Hawdurdod Lleol ynglŷn ag arian a’r math o gefnogaeth a roddir iddynt.  Fe wnaeth Valerie Marshall, o NYAS, gyflwyno ar y prosiect ymchwil hwn ac fe edrychodd ar ffyrdd y gall ymarferwyr gymryd rhan.    

Fe wnaeth trafodaeth yn gysylltiedig â’r darn o waith hwn ddatgelu mai ond un person ifanc mewn un sefyllfa oedd yn ymwybodol y gallai gael at wasanaeth eiriolaeth yn ei sefyllfa addysgol.

2. Gwerthuso: Fe gafodd y cyfnewid ymarfer dderbyniad cynnes, gydag adborth cadarnhaol oddi wrth yr 16 o gyfranogwyr; fe ellir cael golwg yma ar grynodeb o’r gwerthusiad. 

3. Rhwydweithio: Fe wnaeth y sawl oedd yn mynychu gwblhau Taflen Cyfnewid Gwybodaeth, a ofynnodd iddynt rannu ‘Beth oeddynt yn ei wneud ar hyn o bryd?’ a ‘Beth mae arnoch angen?’, gyda manylion cysylltu.  Yr oedd y rhain ar gael ar gyfer eu rhannu ar y diwrnod, ac y maent ers hynny wedi’u hysgrifennu ar bapur ac fe ellir cael golwg arnynt yma.  Fe wna hyn gynorthwyo aelodau i barhau i rwydweithio a chefnogi ei gilydd ar ôl y cyfarfod.